ΕΝΑΣ "ΑΣΥΝΗΘΙΣΤΟΣ" ΑΙΣΩΠΟΣ ΚΑΙ ΚΑΠΟΙΟΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΙΣΜΟΙ , ΚΛΑΣΙΚΑ

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 5:44 μ.μ.

0


ΠΩΣ ΤΙΣ ΑΝΕΥ ΘΑΝΑΤΟΥ  ΣΕ ΦΥΓΟΙ ΒΙΕ ΜΥΡΙΑ ΓΑΡ ΣΕΥ
ΛΥΓΡΑ ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΦΥΓΕΙΝ ΕΥΜΑΡΕΣ ΟΥΤΕ ΦΕΡΕΙΝ
ΗΔΕΑ ΜΕΝ ΓΑΡ ΣΟΥ ΤΑ ΦΥΣΕΙ ΚΑΛΑ ΓΑΙΑ ΘΑΛΑΣΣΑ
ΑΣΤΡΑ ΣΕΛΗΝΑΙΗΣ ΚΥΚΛΑ ΚΑΙ ΗΕΛΙΟΥ
ΤΑΛΛΑ ΔΕ ΠΑΝΤΑ ΦΟΒΟΙ ΤΕ ΚΑΙ ΑΛΓΕΑ ΚΗΝ ΤΙ ΠΑΘΗΙ ΤΙΣ
ΕΣΘΛΟΝ ΑΜΟΙΒΑΙΗΝ ΕΚΔΕΧΕΤΑΙ ΝΕΜΕΣΙΝ


Πώς κάποιος θα μπορούσε να ξεφύγει από σένα ζωή χωρίς θάνατο,
αφού είν' ατέλειωτες οι πίκρες που δίνεις και δύσκολα να τις
αποφύγεις μπορείς αλλά και να τις αντέξεις. Όμορφες είναι 
οι φυσικές ομορφάδες σου, η γη, η θάλασσα, τα άστρα, ο κύκλος
της Σελήνης και του Ήλιου. Τ' άλλα όμως όλα φόβοι και οδύνες
κι αν κάποιος καλοτυχίσει σε κάτι όμορφο, ακολουθεί ο πόνος
και θα το σβήσει. 

(Αίσωπος, Χ 123)

___

ΠΑΝΤΩΝ ΜΕΝ ΜΗ ΦΥΝΑΙ ΕΠΙΧΘΟΝΙΟΙΣΙΝ ΑΡΙΣΤΟΝ
ΜΗΔ' ΕΣΟΡΑΝ ΑΥΓΑΣ ΟΞΕΟΣ ΗΛΙΟΥ
ΦΥΝΤΑ Δ' ΟΠΩΣ ΩΚΙΣΤΑ ΠΥΛΑΣ ΑΪΔΑΟ ΠΕΡΗΣΑΙ.

Το λαμπερό του ήλιου το φως είν' το καλύτερο
για τους θνητούς να μη το ιδούν, μ' αν κάποιος  τύχει 
και γεννηθεί, το ταχύτερο να περάσει
τις πύλες του Άδη.   

(Θέογνις, Ελεγειών Α 425-428)

 ___

Παρόμοια είναι και η άποψη του Σοφοκλή στον "Οιδίποδα επί Κολωνώ", στ. 1225-1227 κι ο Ευριπίδης (στον Κλήμη τον Αλεξανδρέα, "Στρωματείς" 3.3) λέει πως θα 'πρεπε να θρηνούμε αυτόν που γεννιέται για όσες δυστυχίες θα βρει, ενώ αυτόν που πεθαίνει "και πόνων πεπαυμένον" θα 'πρεπε χαίροντας να τον καλοτυχίζουμε την ώρα της εκφοράς.  Στον "Εύδημο" ή "Περί ψυχής" του Αριστοτέλη  εκφράζονται παρεμφερείς απόψεις  καθώς και σε άλλους ποιητές. Κάποτε απηχείται και η "θεοκρατική" αντίληψη  πως "ο Θεός παίρνει αυτόν που αγαπάει". 

"Ον οι Θεοί φιλούσιν αποθνήσκει νέος" (Μένανδρος, Δις εξαπατών, απ. 125) 

σημ. παραμυθίας ένεκεν βέβαια η άποψη του Μένανδρου, η οποία έχει διοχετευτεί και σε άλλες λογοτεχνίες.

__

μετάφραση, γ.τ.κ.





 

CLAUDIO MONTEVERDI, L' ORFEO, Μ' ΕΝΑ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ, ΜΟΥΣΙΚΗ Ή ΚΑΙ ΠΟΙΗΣΗ

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 1:14 μ.μ.

0



Είναι πασιφανές ότι η ελληνική μυθολογία έχει τροφοδοτήσει άπειρες φορές όλες τις μορφές τέχνης στο πέρασμα των αιώνων. Μερικοί μύθοι όμως έχουν μια ξεχωριστή απήχηση στον μουσικό χώρο και καταφέρνουν με διάφορες παραλλαγές να προκαλούν το ενδιαφέρον των φίλων της μουσικής που ανήκουν σε εντελώς διαφορετικό χώρο. Ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης είναι σίγουρα ένας από αυτούς, αφού τον συναντάμε στον χώρο της όπερας, στο σύγχρονο ροκ, στην ελληνική μουσική και σε αρκετά ακόμα μουσικά είδη. Η απήχηση που έχει βέβαια ο μύθος του Ορφέα στη μουσική κρίνεται απόλυτα φυσιολογική αν λάβουμε υπ' όψιν ότι ο Πίνδαρος (522-442 π.Χ.) αναφέρεται σ' αυτόν ως «ο πατέρας των τραγουδιών». Ο Ορφέας ήταν η κύρια εκπροσώπηση της τραγουδιστικής τέχνης και της λύρας, της οποίας θεωρείται και ο εφευρέτης ή αυτός που την τελειοποίησε. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Ορφέας γεννήθηκε στο χωριό Πιμπλεία, δίπλα στον Ολυμπο, και ήταν βασιλιάς των Κικόνων, μητέρα του ήταν η μούσα Καλλιόπη. Ο μυθογράφος Κόνων γράφει ότι ήταν και Βασιλιάς των Μακεδόνων. Παράλληλα, από τον 6ο αιώνα π.Χ., ο Ορφέας θεωρήθηκε ένας από τους βασικούς ποιητές και μουσικούς της αρχαιότητας. Με τη δύναμη της μουσικής και των τραγουδιών του μπορούσε να γοητεύσει τα άγρια ζώα, να διεγείρει τα δένδρα και τους βράχους σε χορό, ακόμα και να σταματάει τη ροή των ποταμών. Το όνομά του δεν απαντά στον Ομηρο και τον Ησίοδο, γι' αυτό ο Αριστοτέλης αμφισβητούσε την ύπαρξή του. Η νύμφη με το όνομα Ευρυδίκη ήταν σύζυγος του Ορφέα. Σύμφωνα με τον μύθο, ενώ δραπέτευσε από τον Αρισταίο, δαγκώθηκε από ένα ερπετό και πέθανε. Αλλόφρων, ο Ορφέας έπαιξε τόσο λυπητερά τραγούδια και τραγούδησε τόσο θρηνητικά, ώστε όλοι οι θεοί και οι νύμφες δάκρυσαν και τον συμβούλευσαν. Ο Ορφέας κατέβηκε στον Κάτω Κόσμο και με τη μουσική του απάλυνε την καρδιά του Αδη και της Περσεφόνης -ήταν ο μόνος που τα κατάφερε ποτέ-, οι οποίοι συμφώνησαν να επιτρέψουν στην Ευρυδίκη να επιστρέψει μαζί του στη γη. Αλλά η συμφωνία που συνόδευε την απόφαση ήταν πως έπρεπε να περπατά μπροστά από αυτή και να μην κοιτάξει πίσω μέχρι να φτάσει στον πάνω κόσμο. Μέσα στην αγωνία του αθέτησε την υπόσχεση και η Ευρυδίκη εξαφανίστηκε πάλι από τη θέασή του. Αρκετοί αρχαίοι συγγραφείς, όπως ο Πλάτωνας, ο Αισχύλος, ο Οβίδιος και ο Βιργίλιος, ασχολήθηκαν με την επίσκεψη του Ορφέα στον Κάτω Κόσμο δίνοντας διάφορες εκδοχές. Φαίνεται ότι στους κλασικούς χρόνους υπήρχε κι άλλη εκδοχή του μύθου, όπου ο Ορφέας πετυχαίνει να πάρει τη γυναίκα του από τον Άδη. Ο Ευριπίδης, στην τραγωδία του Άλκηστη, αναφέρει ότι ο Ορφέας νίκησε το θάνατο: Αν είχα τη φωνή και το τραγούδι του Ορφέα για να μπορώ να γοητεύσω την Περσεφόνη και τον Άδη και να σε κλέψω απ' την κόλαση, θα κατέβαινα, και ούτε σκύλος του Άδη ούτε ο Χάρος πάνω στο κουπί του θα μπορούσαν να με σταματήσουν. Θα σ' έφερνα ζωντανή στο φως. (Άλκηστη, στ. 357-362) Σύμφωνα με τον Πλάτωνα οι καταχθόνιοι θεοί δεν έδωσαν στον Ορφέα την ίδια την Ευρυδίκη αλλά τον ίσκιο της. Από το μύθο στη σύγχρονη τέχνη........ Το έργο του Claudio Monteverdi, L' Orfeo, με Λιμπρέτο του Alessandro Striggio, βασίζεται και αυτό στον μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης και είναι από τα πρώτα που χαρακτηρίζονται σαν όπερα. Παίχτηκε για πρώτη φορά το 1608 στο ετήσιο Καρναβάλι στην πόλη της Μάντοβα. Ο Ορφέας και η Ευρυδίκη, νιόπαντροι, εμφανίζονται σε ένα ειδυλλιακό τοπίο με νύμφες και βοσκούς. Μετά το θάνατο της Ευρυδίκης, που τον αφηγείται σπαρακτικά ο αγγελιοφόρος, ο Ορφέας περιπλανιέται στον Κάτω Κόσμο με στόχο να οδηγήσει την αγαπημένη του στον Πάνω Κόσμο. Εξαιτίας του έρωτα του παραβιάζει την εντολή να μη γυρίσει να δει την Ευρυδίκη κατά την επιστροφή τους. Η αγαπημένη του καταδικάζεται έτσι να παραμείνει στον Αδη. Οι πρώιμες όπερες όμως έτειναν να αντικαθιστούν το τραγικό τέλος με αίσιο τέλος και ο Ορφέας δεν αποτελεί εξαίρεση: ο Απόλλων εμφανίζεται ως από μηχανής θεός και οδηγεί τον Ορφέα στον Παράδεισο, όπου θα ενωθεί για πάντα με την Ευρυδίκη. Οι βοσκοί θα πανηγυρίσουν την αποθέωση του Ορφέα με ένα χορό.

Γιώργος Βιδάκης


_________________

σημείωση: Τα πνευματικά δικαιώματα δεν ανήκουν στο ιστολόγιο ή στον δημιουργό του αλλά στον δημιουργό του video και στον συγγραφέα. Δεν επιδιώκεται κανένα κέρδος από την προβολή, η οποία γίνεται μόνο για λόγους ικανοποίησης από την Τέχνη και προβολής του Πολιτισμού.

Γιώργος Τσακιράκης Κρης

ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΕ "ΕΝΔΥΜΑ" ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΥΠΑΡΧΕΙ ΘΕΜΑ...ΣΠΑΝΙΑ ΣΤΙΓΜΙΑΙΟ

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 9:43 μ.μ.

0


Άλαν Μπολντ

Στην εργατική τάξη τα πρόσωπα είναι «κακομούτσουνα»,
μουντά χαρακτηριστικά, μύτες που δεν βγήκαν από τον Βαν Ντάικ·
Τίποτα το κομψό, λείπουν τα ρόδα της Αγγλίας,
κι ελάχιστα θα βρει να τους παινέσει κανείς, όπως
λεπτότητα χαρακτήρος, καθόλου δεν έχουν,
ούτε εντιμότητα άσπιλη – δεν θ’ άξιζε τον κόπο.
Ακόμα κι ο χρωματισμός τους είναι ελλιπής, ο ήλιος
δεν έφτανε να αναπληρώσει την απαίσια
ποιότητα της διατροφής τους. Γι’ αυτό σας λέω:
Λιγάκι Νίτσε δε θα ’τανε καθόλου, μα καθόλου κακό.

____


Νόρμαν Κάμερον

Λοιπόν, αφού σε βλέπω  είσαι από άλλη γειτονιά,
θα σου εξηγήσω πώς τη βγάζω καθαρή από δουλειά.
Στα χημικά εργαστήρια μέσα και τα σχεδιαστήρια
κάνω προσποίηση φορώντας φόρμα μπλε,
δήθεν σταλμένος για δουλειά απ’ το εργοστάσιο.
Οι εργάτες, απ’ την άλλη, για κάποιον των γραφείων με περνάνε.
Τους ενδιάμεσους με τρόπο αφήνω να πιστεύουν
πως κάπως τ’ αφεντικού τις πλάτες έχω.
Κι έτσι, ανάμεσα σε κατσαβίδι και κοντυλοφόρο,
κανείς χαμπάρι δεν μπορεί να πάρει
πως ούτε το ’να ούτε τ’ άλλο πιάνω
κι ότι μισθό τσιμπάω και για τα δυο.

____


Βάσελ Λίντσαϋ

Τα τζάμια των εργοστασίων είναι πάντα σπασμένα.
Όλο και κάποιος πετάει ένα τούβλο,
όλο και κάποιος σηκώνει σκόνη
κάνοντας άσχημα χοντρά αστεία.

Τα τζάμια των εργοστασίων είναι πάντα σπασμένα.
Ενώ τ’ άλλα τζάμια τ’ αφήνουν.
Κανείς δεν σημαδεύει της εκκλησίας τα παράθυρα
με την πικρή, αγριεμένη, κοροϊδευτική του πέτρα.

Τα τζάμια των εργοστασίων είναι πάντα σπασμένα.
Σίγουρα κάτι δεν πάει καλά.
Κάτι είναι σάπιο, νομίζω, στη Δανία.
Τέλος του τραγουδιού για τα τζάμια των εργοστασίων.

____


Μπέρτολντ Μπρεχτ

Μετά την εξέγερση της 17ης Ιουνίου
ο Γραμματέας της Ένωσης Συγγραφέων
έστειλε να μοιράσουν προκηρύξεις στη Λεωφόρο Στάλιν
που έλεγαν πως ο λαός
στάθηκε ανάξιος της εμπιστοσύνης της κυβέρνησης
και ότι μπορούσε να την ξανακερδίσει μόνο
δουλεύοντας διπλά. Μα στην περίπτωση αυτή
δε θα ’ταν άραγε απλούστερο αν η κυβέρνηση
διέλυε το λαό κι
εξέλεγε έναν άλλον;

ΤΣΑΡΛ ΜΠΟΥΚΟΒΣΚΙ, Η.Π.Α., ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ...ΠΟΙΗΤΙΚΑ

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 1:08 μ.μ.

0

Heinrich Karl Bukowski (Αύγουστος 1920-Μάρτης 1994), Η.Π.Α.


Το  Πάνθεον της λογοτεχνίας φύλαξε μεταθανάτια (γνωστό φαινόμενο) αλλά ανεξίτηλα για τον Τσαρλ Μπουκόφσκι τη δική του ιερή επιγραφή και τον δικό του ιερό χώρο. Στο διαδίκτυο υπάρχει για τον ίδιο και το έργο του πληθώρα ύλης, καθώς και άρθρα που είναι ανώφελο να τα ανασυνθέσω εδώ χρησιμοποιώντας τον κόπο άλλων. Αυτά όλα είναι στην διακριτική σας ευχέρεια και στην πιθανή σας επιθυμία να τα βρείτε και να τα μελετήσετε. Αν, ωστόσο, σας αρκεί η ομορφιά και η ποιητική ευαισθησία, ιδού. Ο Μπουκόβσκι είναι ένα έντονο, ανεπανάληπτα περιθωριακό φαινόμενο, που αξίζει να μπείτε και να χαθείτε μέσα στη δίνη του.

γ.τ.κ.


Ένα Άλογο με μπλεπράσινα μάτια

βλέπεις αυτό που βλέπεις:
τα τρελάδικα σπανίως
επιδεικνύονται.
πως βαστάμε ακόμα και
ξυνόμαστε και ανάβουμε
τσιγάρα
είναι κάτι παραπάνω από θαύμα
κάτι παραπάνω
απ’ τις λουόμενες καλλονές
από τα ρόδα και τον σκόρο.
να κάθεσαι σ΄ ένα καμαράκι,
και να πίνεις μπύρα
και να στρίβεις τσιγάρο
ακούγοντας Μπραμς
από ένα μικρό κόκκινο ραδιόφωνο
είναι σαν να έχεις βγει
ζωντανός
από μια ντουζίνα πολέμους
ακούγοντας τον ήχο
του ψυγείου
καθώς οι λουόμενες καλλονές σαπίζουν
και τα πορτοκάλια και τα μήλα
κατρακυλούν και πάνε.

*

Ύφος

Το ύφος είναι η απάντηση στα πάντα·
ένας καινούριος τρόπος να επιχειρήσεις κάτι ανούσιο
ή κάτι επικίνδυνο.
να κάνεις κάτι ανούσιο με ύφος
είναι προτιμότερο, παρά να κάνεις
κάτι επικίνδυνο χωρίς ύφος.

να κάνεις κάτι επικίνδυνο με ύφος
είναι αυτό που εγώ ονομάζω Τέχνη.
η ταυρομαχία μπορεί να είναι Τέχνη,
το μποξ μπορεί να είναι Τέχνη,
ο έρωτας μπορεί να είναι Τέχνη,
το άνοιγμα μιας κονσέρβας με σαρδέλες
μπορεί να είναι Τέχνη.

λίγοι έχουν ύφος,
λίγοι μπορούν να διατηρήσουν ένα ύφος,

έχω δει σκύλους με περισσότερο ύφος
απ’ τους ανθρώπους,
παρ’ όλο που ελάχιστοι σκύλοι έχουν ύφος.
οι γάτες έχουν ύφος περίσσιο.

όταν ο Χέμινγουεϋ τίναξε τα μυαλά του στον τοίχο
με μια καραμπίνα, αυτό ήταν ύφος.

η Ζαν Ντ’ Αρκ είχε ύφος.
και ο Ιωάννης ο Βαπτιστής,
ο Χριστός,
ο Σωκράτης,
ο Καίσαρας,
ο Γκαρθία Λόρκα.

στη φυλακή μέσα γνώρισα ανθρώπους με ύφος,
γνώρισα περισσότερους ανθρώπους με ύφος
μέσα στη φυλακή παρά
έξω απ’ αυτήν.

ύφος είναι η διαφορά:ένας τρόπος να κάνεις,
ένας τρόπος να είσαι.

6 ερωδιοί να στέκονται ήσυχα σε μια μικρή λίμνη
ή εσύ, να βγαίνεις απ’ το μπάνιο γυμνή,
δίχως να ξέρεις πως σε βλέπω.

*

τριαντάφυλλο, τριαντάφυλλο

Τριαντάφυλλο, τριαντάφυλλο
αλύχτησε για μένα

όλους αυτούς τους αιώνες κάτω απ’ τον ήλιο
έχεις ακούσει ανθρώπους να τραγουδούν
να σπάζουν όπως οι μίσχοι που σε βαστούν

έχεις καθίσει σε μαλλιά νεαρών κοριτσιών
που ήταν σωστά τριαντάφυλλα, που τριαντάφυλλου αίσθηση
είχαν,
και ξέρεις, ξέρεις τι συνέβη

έδωσα κάποτε τριαντάφυλλα σε μια γυναίκα και τα έβαλε
πάνω στο κομοδίνο της, και τ’ αγκάλιασε και τα μύρισε
και τώρα η γυναίκα δεν υπάρχει και τα τριαντάφυλλα
έχουν χαθεί

μα το κομοδίνο είναι εδώ, βλέπω το κομοδίνο
και στις λεωφόρους βλέπω ξανά εσένα

ζωντανή, ξανά! Ναι!
και, εγώ είμαι ακόμη
ζωντανός.

τριαντάφυλλο, τριαντάφυλλο
αλύχτησε για μένα

χθες βράδυ περπατώντας
νιώθοντας γύρω απ’ τη μέση μου την παχιά μου σάρκα
όνειρα παλιά που έσβησαν σαν πυγολαμπίδες
είδα ξάφνου ένα λουλούδι
και σαν ένας τρελαμένος γιγάντιος θεός
το άνθος του μάδησα
και ύστερα έβαλα τα πέταλα στην τσέπη μου
νιώθοντας και ξεσχίζοντας
απαλά σωθικά, έτσι ακριβώς!
σαν να ατιμάζεις μια παρθένα.

εκείνη σε αγκάλιασε, σε αγάπησε
και πέθανε, και

μες στο δωμάτιό μου, βγαλμένη απ’ την τσέπη μου,
πίνοντας το πρώτο ποτό της νύχτας, και
στου ποτηριού το χείλος
η ίδια ίδια κοκκινάδα
το ίδιο αγκάθι η ίδια παρθενία, το χέρι μου,
το χέρι μου το χέρι μου· αλύχτησε, τριαντάφυλλο
δόντια αιώνων ανθίζουν
στον ήλιο, θεός τεράστιος θεός
καταραμένος ξεριζώνει αυτά τα ποιήματα
 απ’ το κεφάλι μου.

*

Μ’ έφαγαν οι πεταλούδες

θα κερδίσω ίσως στον ιρλανδέζικο ιππόδρομο
ίσως τρελαθώ
ίσως
ίσως ταμείο ανεργίας ή
μια πλούσια λεσβία στην κορυφή του λόφου
ίσως να μετενσαρκωθώ σε βάτραχο…
ή να βρω 70.000 δολάρια σε μια πλαστική σακκούλα
να επιπλέουν στην μπανιέρα.

χρειάζομαι βοήθεια
είμαι ένας παχύς άντρας που μ’ έφαγαν
τα πράσινα δέντρα
οι πεταλούδες
κι εσύ

μια έτσι μια αλλιώς
σαν την λάμπα
τα δόντια μου πονούν πονούν τα δόντια της ψυχής μου
δεν μπορώ να κοιμηθώ
προσεύχομαι για τα χαλασμένα τραμ
τα λευκά ποντίκια
τις μηχανές που άρπαξαν φωτιά
το αίμα πάνω στην πράσινη ρόμπα του γιατρού σ’ ένα
χειρουργείο του Σαν Φρανσίσκο
που με μάγκωσαν
ωχ ωχ
άγρια: το κορμί μου εκεί γεμάτο παρά μόνο από μένα
πιασμένος στα μισά του δρόμου ανάμεσα στα γηρατειά
και στην αυτοκτονία
σπρωγμένος σε εργοστάσια μαζί
με τους νεότερους
κρατώντας τον ρυθμό
καίγοντας το αίμα μου σαν βενζίνη και
κάνοντας ευτυχισμένο τον επιστάτη

τα ποιήματά μου δεν είναι παρά
γρατζουνιές στο πάτωμα
κάποιου κλουβιού.


Μετάφραση, Γιάννης Λειβαδάς