ΟΥΟΛΕ ΣΟΥΙΝΚΑ, ΝΙΓΗΡΙΑ, ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ...ΠΟΙΗΤΙΚΑ

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 12:34 μ.μ.

0


Wole Soyinka, Ουόλε Σουίνκα, 1934, Αμπεοκούτα, Νιγηρία

Νύχτα

 Είναι βαρύ το χέρι σου
στο μέτωπό μου, Νύχτα.
Δεν ανέχομαι καμιά καρδιά, άστατη
σαν τα σύννεφα, να τολμήσει παρόξυνση
από το λεπτό άροτρό σου.

 Σαν μύδι γυναίκα, απάνω
στης θάλασσας το μισοφέγγαρο, είδα
το ζηλιάρικο μάτι σου να σβήνει
το θαλασσινό φωσφορισμό.
το 'δα να χορεύει απάνω 
στον αδιάκοπο παλμό των κυμάτων.

 Και στάθηκα στεγνός, σαν την άμμο
υποταγμένος, αίμα και αλμύρα,
οδεύοντας προς τις ρίζες.
Νύχτα, έβρεξες ίσκιους οδοντωτούς
απάνω σ' όχθες από υγρά φύλλα,
μέχρι που τυλιγμένον μέσα
στων παρδαλών κελιών σου το θερμό
ντύμα με πόνεσαν οι αισθήσεις.
σιωπηλές, χωρίς πρόσωπο, σα λωποδύτες
νυχτερινοί.

 Τώρα που τα παιδιά τα βραδινά
στοιχειώνουνε τη γη, κρύψε με.
δεν πρέπει ν' ακούω κανέναν!...
Αυτά τ' αόριστα καλέσματα
μπορούν ακόμα και να μ' αφανίσουν.
απρόσκλητον, γυμνόν,
στη βουβή τη γέννησή σου, Νύχτα.

*

Ταξίδι

 Ποτέ δε νιώθω  πως έχω 
φτάσει, αν και βρίσκομαι
στο τέρμα του ταξιδού. Πήρα
το δρόμο που χάνει την όψη
των πραγμάτων, που με φέρνει
ακόμα κάτω στην άλλη γη,
προς την πατρίδα. Ξέρω
τη σάρκα μου είναι καθαρή,
μα δαγκωμένη, χαμένη
σ' ευερέθιστα θαλασσινά, ανάμεσα
σ' οξειδωμένα σκάφη - 
τα προσπέρασα στο δρόμο μου.

 Ποτέ δε νιώθω πως έχω 
φτάσει, αν και καλοδεξίματα κι αγάπη
με παγιδεύουν σπίτι.
Σφετεριστές υψώνουν την κούπα μου
σε κάθε γιορτή
ένα τελευταίο δείπνο.

O Wole Soyinka, γεννήθηκε το 1934 στην Αμπεοκούτα της Νιγηρίας. Είναι συγγραφέας πολλών ειδών λογοτεχνικού λόγου, σπουδαίος δραματουργός, συνεκδότης του περιοδικού "Black Orpheus" ("Μαύρος Ορφέας"), εκδότης της Αφρικανικής Επιθεώρησης "Transition"/"Ch' indaba", καθηγητής Πανεπιστημίων και πολιτικός ακτιβιστής. Τη διετία 1967-1969 φυλακίστηκε εξαιτίας των ανθρωπιστικών ιδεών του. Θεωρείται θεμελιωτής του νεώτερου Αφρικανικού θεάτρου. Το 1986 του απονεμήθηκε το βραβείο Nobel Λογοτεχνίας. Είναι από του πιο γνωστούς συγγραφείς της Αφρικής, γράφοντας κυρίως στην Αγγλική γλώσσα.

Τ' ΑΔΕΡΦΙΑ, ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 12:34 μ.μ.

0


Τ' ΑΔΕΡΦΙΑ

 Η κυρά Ρήνη του Σκληρού κι η Αρετή του Δούκα
κι η Χρυσοκουβουκλιώτισσα, πανεύνοστα κορίτσια,
βγήκαν να περπατήσουνε και στο λουτρό να πάνε.
Η μάνα της η Σκλήραινα: - Κάτσε Ρηνιώ, της λέγει,
κι ο κύρης της αντίλεγε: - Σύρε, Ρηνιώ μου, σύρε,
σύρε, κι εγώ για χάρη σου τρεις βίγλες θα καθίσω.
τη μια καθίζω στο βουνό, την άλλη στ' ακρογιάλι,
την τρίτη την καλύτερη μες στου λουτρού την πόρτα.
Ακόμη ο λόγος έστεκε κι η συντυχιά αποκράτει,
φωνάζ' η βίγλα του βουνού: - Μια φούστα κατεβαίνει,
αφροκοπάει στα κύματα, τον Πλάτανο διαβαίνει!
Φωνάζ' η βίγλα του γιαλού: - Δυο φούστες αρμενίζουν,
βάνουνε πλώρη στο καστρί και στου λουτρού την πόρτα!
Φωνάζει κι καλύτερη: - Κορίτσια, πιάκανέ σας!
Ώστε ν' αλλάξ' η Αρετή, ν' αναζωστεί η Ειρήνη
κι η Χρυσοκουβουκλιώτισσα το δέμα της να βάλει,
άλλοι απ' την πόρτα μπαίνουνε κι άλλοι απ' το παραθύρι,
την ακριβή της Σκλήραινας ανάγερα την πάνε.

Τουρκόπουλο την δέχεται στα ολόχρυσα ντυμένο,
από το χέρι την κρατεί, στη φούστα την εμπάζει,
στα κάματα τηνε φιλεί, τηνε σφιχταγκαλιάζει.
Πουλάκι πήγε κάθισε στης τέντας του τα ξύλα.
δεν εκιλάδειε σαν πουλί κι ούτε σαν χελιδόνι,
μόν' εκιλάδειε κι έλεγε μ' ανθρωπινή λαλίτσα:
- Πολύ κακό που το 'παθες, Σκλήραινα, τέτοια μέρα,
στη Ρήνη σου την ακριβή, τη μοσχοαναθρεμμένη,
οπού ΄χε ρήγαν αδελφό, που 'χε και ρήγα κύρη!
Δεν είναι κρίμα κι άδικο, δεν είναι και κατάρα,
να 'χει ο αδελφός την αδελφή στον κόρφο του κλεισμένη,
σα νύφη να τηνε φιλεί, σαν άντρας να την βλέπει;
- Ακούς, ακούς, Τουρκόπουλο, τι λέει το πουλάκι;
- Αν έχεις μαύρο γρήγορο, φτάνεις του στο τραπέζι,
αν έχεις μαύρο πάρνακα. φτάνεις τους να βλογούνται.
Δίνει βουτσιά του μαύρου του, και πάει σαράντα μίλια.
Και μεταδευτερώνει του, και πάει σαρανταπέντε.
Στη στράταν όπου πήγαινε, τον Θεόν επαρακάλει.
"Θεέ, να βρω τη μάνα μου στον κήπο να ποτίζει".
Σα Χριστιανός το έλεγε, σαν άγιος εξακούσθη,
εύρηκε και τη μάνα του στον κήπο να ποτίζει.
- Καλώς τα κάνεις, γραία μου, και τίνος είν' ο κήπος;
- Της ερημιάς, της σκοτεινιάς, του γιου μου του Γιαννάκη.
Σήμερα της καλίτσας του άλλον της δίνουν άντρα,
μ' άλλον άντρα την ευλογούν, μ' άλλον την στεφανώνουν.
- Για πες μου, πες μου γραία μου, τους φτάνω στο τραπέζι;
- Αν έχεις μαύρο γρήγορο, φτάνεις του στο τραπέζι,
αν έχεις μαύρο πάρνακα, φτάνεις τους να βλογούνται.

 Δίνει βουτσιά του μαύρου του, και πάει σαράντα μίλια.
Και μεταδευτερώνει του και πάει σαρανταπέντε.
Ο μαύρος εχλιμίντρισε κι η κόρη τον γνωρίζει.
- Κόρη μου ποιος σου ομιλά και ποιος σε συντυχαίνει;
- Είναι ο πρώτος μου αδελφός, μου φέρνει τα προικιά μου.
- Αν είν' ο πρώτος σ' αδελφός, έβγα να τον κεράσεις.
Χρυσό ποτήρι άρπαξε, να βγει να τον κεράσει.
- Δεξιά μου στέκα, λυγερή, ζερβιά πέρνα με κόρη.
Κι ο μαύρος εγονάτισε, κι η κόρη απάνω' ευρέθη.
Τρέχει ευθύς σαν άνεμος, Τούρκοι κρατούν τουφέκια.
Μηδέ το μαύρον είδανε, μηδέ τον κονιαρτό του.
Ποιος έχει μαύρο γρήγορο, είδε τον κονιαρτό του.
Ποιος έχει μαύρο πάρνακα, μηδέ τον κονιαρτό του. 

ΚΟΥΒΑΝΕΖΙΚΟΣ ΧΟΡΟΣ ΚΑΙ ΡΑΨΩΔΙΑ, Μ' ΕΝΑ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ, ΜΟΥΣΙΚΗ Ή ΚΑΙ ΠΟΙΗΣΗ

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 12:32 μ.μ.

0


Κουβανέζικος χορός και ραψωδία, Estas Tonne

ΣΤΩΝ ΠΡΟΒΟΛΕΩΝ ΤΗΝ ΠΥΡΚΑΪΑ, ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ, ΣΕΛΙΔΕΣ ΘΕΑΤΡΟΥ

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 12:32 μ.μ.

0


Στων προβολέων την πυρκαϊά, στον τάφο της σκηνής 
Πλέκω τα μέλη στους ρυθμούς ορχήστρας που καγχάζει
Κʼ είμαι χορευτικός σπασμός μιας πόρνης ηδονής
Κʼ είμαι του άξεστου ο εμπαιγμός και του ηλιθίου το χάζι.
*

Αρχαίο θέατρο

 Όταν, κατά το μεσημέρι, βρέθηκε στο κέντρο του αρχαίου θεάτρου,
νέος Έλληνας αυτός, ανύποπτος, ωστόσο ωραίος όπως εκείνοι,
έβαλε μια κραυγή (όχι θαυμασμού, το θαυμασμό
δεν τον ένιωσε διόλου, κι αν τον ένιωθε 
σίγουρα δε θα τον εκδήλωνε), μια απλή κραυγή
ίσως απ' την αδάμαστη χαρά της νεότητάς του
ή για να δοκιμάσει την ηχητική του χώρου. Απέναντι,
πάνω από τα κάθετα βουνά, η ηχώ αποκρίθηκε -
η ελληνική ηχώ που δε μιμείται ούτε επαναλαμβάνει
μα συνεχίζει απλώς σ' ένα ύψος απροσμέτρητο
την αιώνια ιαχή του διθυράμβου.

 Γιάννης Ρίτσος

ΤΟ ΑΤΟΠΗΜΑ ΕΝΟΣ ΚΡΙΤΙΚΟΥ, ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ (ΠΑΡΑ)ΔΕΙΓΜΑΤΑ

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 12:31 μ.μ.

0

Δεν είμαι κριτικός, ούτε επιθυμώ να γίνω. Όμως, οι περιστάσεις με ανάγκασαν να κρίνω. Ποιον όμως, τι και πώς; Πριν το επιχειρήσω, πρέπει πρώτα να παραμείνω νηφάλιος, για να είμαι τελικά συνετός και δίκαιος. Αλλιώς θα το κάνω λάθος. "Δεύτεραι σκέψεις κρείττονες"...


____________________________


 Το "Ατόπημα ενός κριτικού" θεωρήθηκε πιο υπεύθυνο να  μεταφερθεί-καταχωρηθεί στο προσωπικό μου Ιστολόγιο.

ΝΕΑ ΤΕΥΧΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΩΝ

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 12:30 μ.μ.

0







__________

Σημείωση: Από την παρούσα ανανέωση ύλης της ιστοσελίδας, ακολουθείται νέα τακτική στην παρουσίαση των Λογοτεχνικών Περιοδικών. Θα καταχωρούνται πλέον και τα περιεχόμενά τους για ενημέρωση.

*
 Υπενθυμίζεται για άλλη μια φορά ότι υπάρχει παράκληση και επιθυμία να αποστέλονται τα νέα τεύχη των Λογοτεχνικών Περιοδικών στο Ελληνικό Ίδρυμα Ποίησης, Νοταρά 122, Πάτρα 26442, προκειμένου να καταχωρούνται στην παρούσα ενότητα. Ας είναι αυτό ένα μικρό δείγμα αλληλοσεβασμού. Στην ενότητα, εμφανίζονται μόνο όσα αποστέλλονται και δεν γίνεται καμιά προτίμηση.

ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ, ΠΑΙΔΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΣΤΙΧΟΙ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 12:29 μ.μ.

0



Αγαπημένα μου παιδιά, "Ο Ερωτόκριτος" είναι ένα παλιό αλλά πολύ πολύ όμορφο Ελληνικό ποίημα, πολύ μεγάλο αλλά και σπουδαίο που το έγραψε ο Βιτσέντζος Κορνάρος στην Κρήτη. Είναι γραμμένο στην λίγο παλιότερη κρητική ομιλία που θα ακούσετε στα βίντεο, που όμως χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα σε κάποια μέρη του νησιού. Θα μεγαλώσετε κάποια στιγμή και θα το αγαπήσετε. Θα το διαβάσετε και θα το ακούσετε να τραγουδιέται συχνά, γιατί είναι κομμάτι από την Ελληνική Ιστορία. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο το παίζουν και το τραγουδούν ταυτόχρονα, από διαφορετική τοποθεσία καθένας, εβδομήντα εφτά καλλιτέχνες. Τραγουδήστε το κι εσείς μαζί τους ή, προς το παρόν, τραγουδήστε τη μουσική. Όπου λοιπόν ακούσετε για τον Ερωτόκριτο και την Αρετούσα να είστε περίεργα και να ζητάτε να τους συναντήσετε, ακόμα και μέσα από βιβλία, διηγήσεις και μουσικές. Θα χαρείτε πολύ.

 Η ιστορία αρχίζει περίπου έτσι (όχι ακριβώς με τα λόγια που την έγραψε ο ίδιος ο Βιτσέντζος Κορνάρος αλλά με κάπως διαφορετικά, όπως τα απόδωσε ο Κώστας Πούλος αλλά και πάλι πολύ όμορφα, για ν' αρχίσετε να καταλαβαίνετε την ιστορία) και συνεχίζεται με πολλές περιπέτειες, από εκείνες που σας αρέσουν, μετά τη γνωριμία της Αρετούσας με τον Ερωτόκριτο.:

 "Στους περασμένους τους καιρούς, στην πόλη της Αθήνας,
ο Ηράκλης ήταν βασιλιάς, ο ξακουστός ο ρήγας.
Και της κυράς του τ' όνομα το λέγανε Αρτέμη,
φρόνιμη ήταν κι όμορφη, μοσχομεγαλωμένη.
Ευτυχισμένοι ζούσανε οι δυο τους μες τα πλούτη,
ένα μόνο τους έλειπε μες τη ζωή ετούτη,
κι από τη στενοχώρια τους κόντευαν ν' αποθάνουν:
που δε μπορούσανε κι αυτοί ένα παιδί να κάνουν.
Τον ήλιο και τον ουρανό συχνά παρακαλούσαν
να τους χαρίσουν το παιδί που τόσο πεθυμούσαν.
Οι ευχές τους εισακούστηκαν και, μια καλήν ημέρα,
έφερε η βασίλισσα στον κόσμο θυγατέρα.
Όνομα ο ρήγας έδωσε στην κόρη: Αρετούσα,
για τα καλά της τα πολλά, τα δώρα και τα λούσα.
Μεγάλωνε η Αρετή σαν δροσερό κλωνάρι
κι επλήθαινε στην ομορφιά, στη γνώση και στη χάρη.

 Σύμβουλο είχε ο βασιλιάς πιστό μες την αυλή του
το γέροντα Πεζόστρατο. Κι εκείνος το παιδί του
Ρωτόκριτο το φώναζε κι όσοι το ξέραν λέγαν
πως ήτανε της αρχοντιάς και τσ' αρετής η φλέβα.
Ήτανε δεκαοχτώ χρονώ, μα 'χε γερόντου γνώση
και αντρειά και δύναμη και γνώση άλλη τόση.
Μα στην αγάπη ήταν μικρός και άμαθος στ' αλήθεια,
γι' αυτό το βέλος του έρωτα τον βρήκε μες τα στήθια.
Στον φίλο του τον καρδιακό - Πολύδωρο τον λέγαν - 
τον πόνο του ομολογεί, τις φλόγες που τον καίγαν.
Λυπάται ο Πολύδωρος τον φίλο του και κλαίει,
λόγια καλά και συνετά γυρίζει και του λέει:
- Ρωτόκριτε, τι να σου πω, ποτές μου δε θαρρούσα
πως θα ερωτευόσουνα ποτές την Αρετούσα.
Στο νου σου πώς εχώρεσε τέτοια μεγάλη ελπίδα;
Αδέρφι, τέτοιον κουζουλό εγώ δεν ξαναείδα.
Απλός εσύ, πώς τόλμησες να θες μια ρηγοπούλα;
Πώς πέρασέ σου από το νου έστω για μια στιγμούλα;
- Αδέρφι μου, Πολύδωρε, το ξέρω, το κατέχω
πως με τον έρωτα αυτόν ξεμπερδεμό δεν έχω.
Φλόγα μού καίει την καρδιά και δεν μπορώ να γιάνω,
και για την Αρετούσα μου θα πέσω να πεθάνω.

 Νύχτα οι δυο φίλοι πήγανε έξω από το παλάτι,
να τραγουδήσουν του έρωτα τις πίκρες και τα πάθη.
Και την αυγή αξημέρωτα γλυκά στην Αρετούσα
τραγούδια ελέγανε πολλά και ξύπνια την κρατούσαν
Η Αρετή σαν άκουσε τα όμορφα λαγούτα,
γυρίζει προς τη νένα της και λέει τα λόγια ετούτα:
- Νένα μου, το τραγούδι αυτό κάτι σαν λιγωμάρα
φέρνει μου μέσα στην καρδιά και μου 'ρχεται λαχτάρα.
Μικρή 'τανε και άμαθη και δεν κατείχε η δόλια
πως ο έρωτας της έφερνε τούτη τη στεναχώρια.
Η όρεξή της κόπηκε, δεν ήθελε να φάει,
η σκέψη της στων τραγουδιών τη μουσική πετάει...







σημείωση: Αν οι γονείς σας θελήσουν να σας αγοράσουν το βιβλίο, για να το διαβάσουν κι εκείνοι (μακάρι), να πάρουν ένα που να εξηγεί και το πλούσιο κρητικό λεξιλόγιο.

Πάντα με μεγάλη αγάπη

Γιώργος Τσακιράκης, κρης

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 10:42 μ.μ.

0

Η νέα ύλη θα καταχωρηθεί μέχρι σήμερα το βράδυ.

Το συνολικό περιεχόμενο υπόκειται σε πνευματικά δικαιώματα που, στο σύνολό τους, ανήκουν στους δημιουργούς. Οι καταχωρήσεις ήταν και θα παραμείνουν πάντοτε απολύτως αφιλοκερδείς.

Ειδικοί κωδικοί πρόσθετης πνευματικής κατοχύρωσης: RE12833133GR και RE12833134GR. 

Ηθική σημείωση: Η εμφάνιση της επισκεψιμότητας ανατέθηκε αποκλειστικά στη google, δεδομένου ότι τα στατιστικά της είναι απολύτως πιο έγκυρα και δεν επιδέχονται αλλοίωση. Θα επιθυμούσα μόνο το κείμενο που προηγείται του αριθμού επισκεψιμότητας (ως προς το μέγεθος των γραμμάτων) , καθώς και το μέγεθος των αριθμών να είναι πολύ μικρότερα, αλλά αυτό το ρυθμίζει,  χωρίς δυνατότητα παρέμβασης, η ίδια η google.

ΑΜΟΡΓΟΣ, ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ / ΜΙΑ ΓΟΡΓΟΝΑ ΚΙ ΕΝΑ ΠΙΣΤΟΛΙ, ΠΑΥΛΟΣ ΚΡΙΝΑΙΟΣ / ΤΟ ΚΟΡΙΤΣΑΚΙ ΜΕ ΤΟ ΜΑΓΚΑΛΙ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΑΚΙΡΑΚΗΣ, κρης, ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΤΡΙΩΝ ΗΧΩΝ

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 10:36 μ.μ.

0

Νίκος Γκάτσος

Αμοργός (απόσπασμα)

Ένα καράβι μπαίνει στο γιαλό, ένα μαγγανοπήγαδο σκουριασμένο βογγάει
Μια τούφα γαλανός καπνός μες στο τριανταφυλλί του ορίζοντα
Ίδιος με τη φτερούγα του γερανού που σπαράζει
Στρατιές χελιδονιών περιμένουνε να πούνε στους αντρειωμένους το 
καλωσόρισες
Μπράτσα σηκώνονται γυμνά με χαραγμένες άγκυρες στη μασχάλη
Μπερδεύουνται κραυγές παιδιών με το κελάηδημα του πουνέντε
Μέλισσες μπαινοβγαίνουνε μες στα ρουθούνια των αγελάδων
Μαντήλια καλαματιανά κυματίζουνε
Και μια καμπάνα μακρινή βάφει τον ουρανό με λουλάκι
Σαν τη φωνή κάποιου σήμαντρου που ταξιδεύει μέσα στ' αστέρια
Τόσους αιώνες φευγάτο
Από των Γότθων την ψυχή κι από τους τρούλλους της Βαλτιμόρης
Κι απ' την χαμένη Αγιά-Σοφιά το μέγα μοναστήρι.
Μα πάνω στ' αψηλά βουνά ποιοι να 'ναι αυτοί που κοιτάνε
Με την ακύμαντη ματιά και το γαλήνιο πρόσωπο;
Ποιας πυρκαγιάς να 'ναι αντίλαλος αυτός ο κουρνιαχτός στον αγέρα;
Μήνα ο Καλύβας πολεμάει μήνα ο Λεβεντογιάννης;
Μήπως αμάχη επιάσανεν οι Γερμανοί με τους Μανιάτες;
Ουδ' ο Καλύβας πολεμάει κι ούδ' ο Λεβεντογιάννης
Ούτε κι αμάχη επιάσανε οι Γερμανοί με τους Μανιάτες.
Πύργοι φυλάνε σιωπηλοί μια στοιχειωμένη πριγκίπισσα
Κορφές κυπαρισσιών συντροφεύουνε μια πεθαμένη ανεμώνη
Τσοπαναρέοι ατάραχοι μ' ένα καλάμι φλαμουριάς λένε το πρωινό τους 
τραγούδι
Ένας ανόητος κυνηγός ρίχνει  μια τουφεκιά στα τρυγόνια
κι ένας παλιός ανεμόμυλος λησμονημένος απ' όλους
Με μια βελόνα δελφινιού ράβει τα σάπια του πανιά μοναχός του
Και κατεβαίνει απ' τις πλαγιές με τον καράγιαλη πρίμα
Όπως κατέβαινε ο Άδωνις στα μονοπάτια του Χελμού να πει μια
καλησπέρα της Γκόλφως.
Χρόνια και χρόνια πάλεψα με το μελάνι και το σφυρί βασανισμένη καρδιά μου
Με το χρυσάφι και τη φωτιά για να σου κάμω ένα κέντημα
Ένα ζουμπούλι πορτοκαλιάς
Μιαν ανθισμένη κυδωνιά να σε παρηγορήσω
Εγώ που κάποτε σ' άγγιξα με τα μάτια της πούλιας
και με τη χαίτη του φεγγαριού σ' αγκάλιασα και χορέψαμε μες 
στους καλοκαιριάτικους κάμπους
Πάνω στη θερισμένη καλαμιά και φάγαμε μαζί το κομένο τριφύλλι
Μαύρη μεγάλη μοναξιά με τόσα βότσαλα τριγύρω στο λαιμό τόσα 
χρωματιστά πετράδια στα μαλλιά σου...

 *
Παύλος Κριναίος

Μια γοργόνα κι ένα πιστόλι

Μ' ακούς; Νυστάζεις; Θέλεις ν' ανάψω το παρήγορο φως;
Μα ποιος κέντησε στο χαμνό σου μπράτσο μια γοργόνα
μια λογχισμένη καρδιά, ένα πιστόλι;
Ποιος σούδωσε την κίτρινη πίπα να καπνίζεις χολή και Φθινόπωρο;
Σε απειλεί η σποδός, σε διεκδικεί η ομίχλη κι' η τέφρα.
Πονηρόν εκμαγείον του χαμένου αρχαίου Αγάλματος.
Μπορείς να ξαναγυρίσεις στην λησμονημένη πηγή
να ξαναπιείς νερό με τη φούχτα σου. Θυμίσου τα λόγια
της προσευχής, το "Πάτερ ημών" με την καραμέλλα 
στ' ακηλίδωτο στόμα.
Ξαναγύρισε στην Αγία αφέλεια π' ακούει και βλέπει τα παγανά
π' ακούει και βλέπει τον Ροβινσώνα, τον Γκιουλιβέρ,
τον Σεβάχ τον θαλασσινό. Δεν λέω να ξαναγίνεις παιδί
μα να ξαναβρείς τουλάχιστον την μνήμη του παλιού εαυτού σου,
το χρώμα του αίματος, την φωνή χωρίς προσωπείο.
Είναι τόσο δύσκολο; Α, όχι δα, φθάνει να ξαναγυρίσεις
στην πίστη, στην Αγία ακλόνητη πίστη στον άνθρωπο
που ενθαρρύνει τον προφήτη Ισαΐα να στηρίζει 
στο λειβάδι της Αγίας Γραφής ένα κοπάδι λιοντάρια.
στην ακυμάτιστη πίστη που γεφυρώνει την άβυσσο
με την ζεστή της ανάσα. αγγίζει τα βουνά που καπνίζουν;
υψώνει το ουράνιο τόξο με την διάπλαση των δακρύων τους;
Ζεύει τον άνεμο στο ξυλομαγγάνι του ¨θέλω¨,
παγιδεύει την αστραπή στο θηκάρι του ¨δύναμαι"
γεμίζει χιονάτα πανιά και χαμόγελα την οργή
που οιστρηλατεί η καπνισμένη αντάρα; Βαδίζει
χωρίς να μουσκεύει τα πόδια "επί των υδάτων".
Είναι μια παλιά ιστορία. σαν γνωμικό.
Ένα πρωινό πάει καιρός, ξαφνικά κελάιδησε
σαν κοτσύφι το σίδερο και τραγούδησε το φως ιλαρόν
η ριζιμιά στουρναρόπετρα! Θαύμα; Όχι, δεν ήτανε θαύμα
μονάχα που το φίδι κι' ο άνθρωπος λησμονήσανε
ν' αλλάξουν φιδόντυμα. Έτσι λέει η παλιά ιστορία.
Κι' αν δεν πιστεύετε, ψάξτε να βρείτε τα δυο φιδοντύματα.

 *
Γιώργος Τσακιράκης, κρης

Το κοριτσάκι με το μαγκάλι

Αν γράψω μόνο ένα ποίημα
το κρύο κάρβουνο θα παραμείνει 
κρύο. Το ίδιο και οι ξεφτισμένοι
ανεμόμυλοι που ανάδευσαν
με τόση σπουδή τη ζωή σου.

Τα παραμύθια σου θα μείνουν
ακίνητα πάνω στο ιπτάμενο χαλί
και κανένα δεν θα έχει
αίσιο τέλος.

Αν γράψω μόνο ένα ποίημα
θα παραμείνεις ένα κλειστό
χειρόγραφο για δεκατρείς αιώνες
περιμένοντας μάταια ένα
χαμόγελο εφηβείας.

Θα έχεις ξεχάσει πως ήσουν
το άσμα των ασμάτων, κάτι
που πρέπει εξάπαντος να θυμάσαι
σαν ζωντανό έλατο.

Αν γράψω μόνο ένα ποίημα
τα καπνισμένα ανδρείκελα
θα σου ξαναπάρουν τη ζωή
ακόμα και μέσα απ' τον Παράδεισο...

...και δεν θα λάβεις ποτέ τα γράμματα
με τα ζεστά αστέρια που σου 
στέλνω για να στολίσουν σαν 
ντροπαλά κεράσια τα μάγουλά σου.

 Αν γράψω μόνο ένα ποίημα,
θα επιστρέψει στην ψυχή μου,
μόνο αν σε θυμάμαι σαν το
ζεστό νάμα των αγοριών και
των κοριτσιών που έζησαν μαζί σου
μέσα στο σκοτάδι και στο κρύο.

(Χριστούγεννα, 2013)

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ, ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ή ΜΟΝΟΛΟΓΙΑ

Posted by Ίδρυμα Ποίησης | Posted in | Posted on 10:20 μ.μ.

0


ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ, Ζάκυνθος 1798 - Κέρκυρα 1857

Ο Κρητικός (αποσπάσματα)

Εχαμογέλασε γλυκά στον πόνο της ψυχής μου,
κι' εδάκρυσαν τα μάτια της, κι' εμοιάζαν της καλής μου.
Εχάθη, αλιά μου! αλλ' άκουσα του δάκρυου της ραντίδα
στο χέρι, που 'χα σηκωτό μόλις εγώ την είδα. -
Εγώ από κείνη τη στιγμή δεν έχω πλια το χέρι,
π' αγνάντευεν Αγαρηνό κι εγύρευε μαχαίρι.
χαρά δεν  του 'ναι ο πόλεμος. τ' απλώνω του διαβάτη
ψωμοζητώντας, κι έρχεται με δακρυσμένο μάτι.
κι' όταν χορτάτα δυστυχιά τα μάτια μου ζαλεύουν
αργά, κι' ονείρατα σκληρά την ξαναζωντανεύουν,
και μέσα στ' άγριο πέλαγο τ' αστροπελέκι σκάει,
κι' η θάλασσα να καταπιή τον κόρη αναζητάει,
ξυπνώ φρενίτης, κάθομαι, κι' ο νους μου κινδυνεύει,
και βάνω την παλάμη μου κι' αμέσως γαληνεύει.
τα κύματα έσκιζα μ' αυτό, τ' άγρια και μυρωδάτα,
με δύναμη που δεν είχα μήτε στα πρώτα νιάτα,
μήτε όταν εκροτούσαμε, πετώντας τα θηκάρια,
μάχη στενή με τους πολλούς, ολίγα παλληκάρια,
μήτε όταν τον μπομπο-Ισούφ  και τς άλλους δυο βαρούσα
σύρριζα στη Λαβύρινθο π' αλαίμαργα πατούσα.
Στο πλέξιμο το δυνατό ο χτύπος της καρδιάς μου -
κι' αυτό μου τ' αύξαιν', - έκρουζε στην πλεύρα της κυράς μου.
.................................................................................
Αλλά το πλέξιμ' άργουνε, και μου τ' αποκοιμούσε,
ηχός, γλυκύτατος ηχός, οπού με προβοδούσε.
Δεν είναι κορασιάς φωνή στα δάση που φουντώνουν,
και βγαίνει τ' άστρο του βραδιού και τα νερά θολώνουν,
και τον κρυφό της έρωτα της φύσης τραγουδάει,
του δέντρου και του λουλουδιού που ανοίγει και λυγάει.
δεν είν' αηδόνι κρητικό, που παίρνει τη λαλιά του
σε ψηλούς βράχους κι άγριους όπ' έχει τη φωλιά του,
κι' αντιβουίζει ολονυχτίς από πολλή γλυκάδα
η θάλασσα πολύ μακριά, πολύ μακριά η πεδιάδα,
ώσπου που πρόβαλε η αυγή και έλιωσαν τ' αστέρια,
κι' ακούει κι' αυτή και πέφτουν της τα ρόδα από τα χέρια.
δεν είν' φιαμπόλι το γλυκό οπού τ' αγρίκαα μόνος
στον Ψηλορείτη οπού συχνά μ' ετράβουνεν ο πόνος
κι' έβλεπα τ' άστρο τ' ουρανού μεσουρανίς να λάμπη
και του γελούσαν τα βουνά, τα πέλαγα κι' οι κάμποι.
κι' ετάραζε τα σπλάχνα μου ελευθεριάς ελπίδα
κι' εφώναζα: ω, θεϊκιά Πατρίδα!
κι' άπλωνα κλαίοντας κατ' αυτή τα χέρια με καμάρι.
καλή ν' η μαύρη πέτρα της και το ξερό χορτάρι.
.......................................................................

*

Ο Πόρφυρας (απόσπασμα)

"Κοντά 'ναι το χρυσόφτερο και κατά δω γυρμένο,
π' άφησε ξάφνου το κλαδί για του γιαλού την πέτρα,
κι' εκεί γρικά της θάλασσας και τ' ουρανού τα κάλλη,
κι' εκεί τραβά τον ήχο του μ' όλα τα μάγια πόχει.

 Γλυκά ΄δεσε τη θάλασσα και την ερμιά του βράχου,
και τ' άστρο κράζει πάρωρα, και πρέπει να προβάλη,
Πουλί, πουλάκι, που λαλείς μ' όλα τα μάγια πόχεις,
ευτυχισμός α δεν είναι το θαύμα της φωνής σου,
καλό στη γη δεν άνθισε, στον ουρανό κανένα.
Αλλ' αχ! να δώσω μία πλεξιά, και να 'μαι και φθασμένος,
ακόμ' αφρέ μου, να βαστάς, και να 'μαι γυρισμένος,
με δυο φιλιά της μάνας μου, με φούχτα γη της γης μου". 
......................................................................

*

 Ελεύθεροι πολιορκημένοι (απόσπασμα απ' το Γ' σχεδίασμα)

 Μητέρα, μεγαλόψυχη στον πόνο και στη δόξα,
κι' αν στο κρυφό μυστήριο ζουν πάντα τα παιδιά σου
με λογισμό και μ' όνειρο, τι χάρ' έχουν τα μάτια,
τα μάτια τούτα, να σ' ιδούν μες στο πανέρμο δάσος,
που ξάφνου σου τριγύρισε τ' αθάνατα ποδάρια
(κοίτα) με φύλλα της Λαμπρής, με φύλλα του Βαγιώνε!
Το θεϊκό σου πάτημα δεν άκουσα, δεν είδα,
ατάραχη σαν ουρανός μ' όλα τα κάλλη πόχει,
που μέρη τόσα φαίνονται και μέρη 'ναι κρυμμένα.
αλλά, Θεά, δεν ημπορώ ν' ακούσω τη φωνή σου,
κι' ευθύς εγώ τ' Ελληνικού κόσμου να τη χαρίσω;
Δόξα 'χ' η μαύρη πέτρα του και το ξερό χορτάρι.
......................................................................

_____

 Μιλώντας για τις ιδέες του Σολωμού ο Κώστας Βάρναλης γράφει στα "Σολωμικά:

Αλλά το ότι οι ιδέες του Σολωμού δεν είναι δικές του, αυτό δεν είναι εναντίον του Σολωμού, αλλ' εναντίον των κριτικών του, οι οποίοι φανταστήκανε, πως θα τον ανεβάσουνε αν αποδώσουνε την...πατρότητα αυτών των ιδεών στην επίμονη, αργή κι αυτάρκη "συλλογή" του. Αυτή η ξένη τους καταγωγή από δυο κορυφαίους αντιπροσωπευτικούς τύπους μιας σημαντικής και φλογερής ιστορικής εποχής είναι υπέρ του Σολωμού. Πρέπει να σημειωθεί άλλη μια φορά, πως ο Σολωμός τις ιδέες αυτές τις είχε αφομοιώσει παιδί ακόμα στην Ιταλία, όταν ήτανε δύναμες ζωντανές κ' ενεργητικές, δηλαδή πράξη και όχι θεωρία. Στην Κέρκυρα εμβάθυνε θεωρητικά στις ιδέες της νεότητός του, τις καθάρισε και τις συνειδητοποίησε θεωρητικά, αφού γνωρίστηκε με τα αισθητικά κείμενα του Σίλλερ και του Έγελου.
Εξετάζοντας κ' ερμηνεύοντας με ιστορικό και αντικειμενικό τρόπο τις ιδέες του Σολωμού, πειθόμαστε α) πως ο Σολωμός ήτανε ένας πολύ συγχρονισμένος και πολύ διανοητικός ποιητής του καιρού του, που πιότερο ανήκει στην Ευρωπαϊκή Δύση παρά στην Ελληνική Ανατολή, β) μέσα στα κομμάτια των "Στοχασμών" και στα κομμάτια της ποίησής του βλέπουμε μεγάλες πρόθεσες, όχι όμως και τελειωμένο μεγάλο έργο: ("Κρητικός", "Ελεύθεροι Πολιορκημένοι", "Πόρφυρας", "Carmen Seculare"). Μέσα σ' αυτά τα κομμάτια αν τα κοιτάμε, ως αντικειμενικοί κριτικοί, μπορούμε να εχτιμήσουμε την αξία της σκέψης του και την αψηλή συνείδηση μεγάλου δημιουργού. Μάλιστα από λόγους ψυχολογικής τάξης το έργο αυτό το κομματιασμένο έχει μεγαλύτερη γοητεία, παρ' όσην θα 'χε "τελειωμένο", γιατί το επίλοιπο το συμπληρώνει η φαντασία μας κ' η συναισθηματικότητά μας με κείνην την αδέσμευτη και δημιουργική λευτεριά, που είναι πάντα τέλεια, γιατί 'ναι εσωτερική, και γιατί ο Σολωμός έγραψε μονάχα όσο μέρος μπορούσε να γράψει, δηλαδή όσο μέρος του χτύπησε τόσο πολύ στο νου και στην ψυχή, ώστε να μπορέσει να του δώσει την αισθητή παράσταση, να το μορφοποιήσει εξωτερικά. Άρα τ' αποσπάσματα, που μας άφησε, ή οι απομονωμένοι στίχοι, είναι το καλύτερο μέρος του έργου του.
Ο Σίλλερ λέγει, πως το "ιδεώδες του ήρωα πρέπει να βρίσκεται σε ίσην απόσταση από την απόλυτη διαστροφή και από την απόλυτη τελειότητα". Ο Σολωμός δεν τήρησε αυτό τον όρο. Παρατράβηξε τόσο τους ήρωές του στην απόλυτη τελειότητα, που πια δεν είναι ανθρώπινοι. Έτσι το ενδιαφέρον μας το αισθηματικό φεύγει απ' αυτούς και μεταβιβάζεται σ' ένα όρο, που καθεαυτόν δεν έχει κανένα αισθητικό ενδιαφέρο: στη διαλεχτική επιδεξιότητα του ποιητή να μεταβάλλει έναν πόλεμο πραγματικό σε "πόλεμο ιδεών".
Ο Πολυλάς μας λέγει πως "δε μπορούσε η λεπτότατη αίσθηση του Σολωμού να υποφέρει το ολίγον τι νεφελώδες της μορφής της γερμανικής ποιήσεως. Γιατί τίποτε δε μπορούσε να ομοιωθεί καλύτερα μ' αυτή τη λεπτότατη αίσθησή του παρά το γλυκό ύφος της μεσημβρίας".
Το καλύτερο σε ποιότητα ελληνόγλωσσο έργο του Σολωμού, εκτός από τον "Λάμπρο", είναι το τελευταίο της Κερκυραϊκής περίοδός του. Δηλαδή ο "Κρητικός" (1833), οι "Ελεύθεροι Πολιορκημένοι" (1844), ο "Πόρφυρας" (1849). Σ' αυτωνών τα αποσπάσματα μας έδωσε τα άκρα δείγματα άκρας ιδεολογικής και τεχνικής συνείδησης.
-

Εγγραφή σε: Αναρτήσεις (Atom)